Mỗi năm, hàng triệu học sinh trên thế giới lựa chọn ngành học, trường học hoặc hướng đi cho sự nghiệp tương lai. Phụ huynh cũng dành nhiều thời gian để tìm hiểu đâu là ngành “hot”, nghề nào có thu nhập tốt hay lĩnh vực nào sẽ phát triển trong 5 đến 10 năm tới.
Tuy nhiên, khi trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và tự động hóa phát triển với tốc độ chưa từng có, việc dự đoán một nghề nghiệp sẽ tồn tại bao lâu hay một kỹ năng sẽ giữ nguyên giá trị trong nhiều năm trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Điều này cũng khiến các tổ chức giáo dục, doanh nghiệp và chính phủ bắt đầu đặt ra một câu hỏi khác: thay vì chỉ đào tạo kiến thức, chúng ta cần phát triển những năng lực nào để con người có thể thích nghi với sự thay đổi?
Trong những năm gần đây, nhiều tổ chức quốc tế như World Economic Forum (WEF), OECD, UNESCO hay LinkedIn đều công bố các báo cáo về tương lai của giáo dục và thị trường lao động. Mặc dù cách tiếp cận khác nhau, các nghiên cứu này lại có một điểm chung đáng chú ý: những kỹ năng được đánh giá cao nhất không chỉ là kỹ năng chuyên môn, mà là những năng lực giúp con người học tập, thích nghi và làm việc hiệu quả trong một thế giới luôn thay đổi.
Từ “học một nghề” đến “xây dựng năng lực học tập suốt đời”
Trong báo cáo Future of Jobs, World Economic Forum nhiều lần nhấn mạnh rằng thị trường lao động sẽ tiếp tục thay đổi dưới tác động của AI, dữ liệu lớn, tự động hóa và chuyển đổi số. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều công việc sẽ thay đổi về cách thực hiện, trong khi nhiều vị trí mới sẽ xuất hiện cùng với sự phát triển của công nghệ.
Điều đáng chú ý là những kỹ năng được dự báo có nhu cầu cao không chỉ bao gồm năng lực sử dụng công nghệ, mà còn là tư duy phân tích, giải quyết vấn đề, sáng tạo, khả năng học hỏi chủ động, giao tiếp và làm việc cùng người khác. Đây đều là những kỹ năng có thể được áp dụng trong nhiều ngành nghề khác nhau và khó bị thay thế bởi máy móc.
OECD cũng đưa ra góc nhìn tương tự khi cho rằng giáo dục hiện đại không thể chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức. Người học cần được chuẩn bị khả năng tự học, thích nghi với những thay đổi của xã hội và biết cập nhật năng lực trong suốt cuộc đời. UNESCO thậm chí coi học tập suốt đời là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội phát triển bền vững.
Điểm giao nhau của những báo cáo này cho thấy một xu hướng rõ ràng: giá trị của bằng cấp vẫn rất quan trọng, nhưng sẽ không còn đủ nếu người học dừng lại sau khi tốt nghiệp.
Kiến thức ngày càng dễ tiếp cận, nhưng năng lực xử lý kiến thức mới tạo nên khác biệt
Internet và AI đã làm thay đổi cách con người tiếp cận thông tin. Chỉ trong vài giây, chúng ta có thể tìm thấy hàng trăm bài viết, khóa học hoặc câu trả lời cho gần như mọi chủ đề. Điều từng được xem là lợi thế cách đây vài thập kỷ – khả năng ghi nhớ nhiều thông tin – giờ đây không còn là yếu tố tạo nên khác biệt lớn nhất.
Thách thức mới nằm ở việc lựa chọn thông tin nào đáng tin cậy, hiểu được bản chất của vấn đề, biết kết nối nhiều nguồn kiến thức khác nhau và biến những gì đã học thành giải pháp thực tế. Đây là lý do tư duy phản biện, khả năng đặt câu hỏi và năng lực học hỏi liên tục ngày càng được các trường đại học cũng như doanh nghiệp đánh giá cao.
Ngay cả AI cũng không thay thế được những năng lực này. AI có thể hỗ trợ tổng hợp thông tin hoặc đưa ra gợi ý, nhưng việc xác định mục tiêu, đánh giá chất lượng câu trả lời và đưa ra quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người. Nói cách khác, công nghệ càng phát triển thì những kỹ năng mang tính “con người” càng trở nên quan trọng.
Giáo dục của tương lai không chỉ chuẩn bị cho công việc đầu tiên, mà chuẩn bị cho cả hành trình sự nghiệp
Nếu trước đây giáo dục được xem là sự chuẩn bị cho một nghề nghiệp cụ thể, thì ngày nay giáo dục cần giúp người học chuẩn bị cho khả năng thay đổi nghề nghiệp nhiều lần trong suốt cuộc đời. Một sinh viên tốt nghiệp hôm nay có thể sẽ làm việc trong những vị trí chưa từng tồn tại khi họ bắt đầu đi học, đồng thời cũng cần liên tục cập nhật kiến thức để thích nghi với những công nghệ và mô hình kinh doanh mới.
Điều đó đặt ra yêu cầu mới cho cả người học lẫn các tổ chức giáo dục. Thay vì chỉ hướng đến kết quả của một kỳ thi hay một tấm bằng, giáo dục cần giúp người học xây dựng tư duy học tập suốt đời, khả năng tự phát triển và tinh thần sẵn sàng trước những thay đổi của tương lai. Đây không còn là một lựa chọn, mà đang dần trở thành điều kiện để mỗi cá nhân duy trì năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế toàn cầu.
Tại AFC Global Education, chúng tôi tin rằng giáo dục không chỉ là hành trình đạt được một chứng chỉ hay hoàn thành một chương trình đào tạo. Giá trị lớn hơn nằm ở việc giúp người học xây dựng những năng lực có thể đồng hành trong suốt sự nghiệp: biết học hỏi, biết thích nghi và biết phát triển trước những thay đổi của thế giới. Đó cũng là định hướng mà AFC theo đuổi khi phát triển hệ sinh thái giáo dục, đào tạo và kết nối quốc tế dành cho học sinh, sinh viên, người đi làm và doanh nghiệp.
Liên hệ AFC Global Education
AFC Global Education phát triển hệ sinh thái giáo dục toàn diện, kết nối đào tạo, công nghệ và hợp tác quốc tế nhằm đồng hành cùng người học và doanh nghiệp trên hành trình phát triển năng lực trong thời đại số.
SỐ HOTLINE: 0942 974 500
Mọi chi tiết xin liên hệ các văn phòng AFC Global Education để được tư vấn.